Je wilt kunnen vertrouwen op het gewicht dat je weegschaal aangeeft. Maar heb je daarvoor een ijking of een kalibratie nodig? De termen lijken op elkaar, maar hebben elk een eigen betekenis. Kalibreren brengt de meetafwijking in kaart. IJken is de gebruikelijke benaming voor een wettelijke keuring. En moet je de weegschaal bijstellen? Dan heet dat justeren.
Wat betekent kalibreren?
Bij kalibreren vergelijk je de uitlezing van een weegschaal met referentiegewichten waarvan de massa bekend is. Je stelt daarmee vast hoeveel de weegschaal afwijkt. De resultaten leg je vast in een kalibratierapport.
Een eenvoudig voorbeeld: je plaatst een referentiegewicht van 10 kilogram op de weegschaal. Het display geeft 10,020 kilogram aan. De weegschaal geeft op dit meetpunt dus 20 gram te veel aan. Of die afwijking acceptabel is, hangt af van de eisen aan jouw weegproces.
Een kalibratie maakt de weegschaal niet automatisch nauwkeuriger. Je meet eerst hoe deze presteert. Bijstellen is een aparte handeling.
Wat betekent ijken?
Met ijken bedoelen we bij weegschalen doorgaans de wettelijke keuring. Daarbij beoordeelt een bevoegde partij of het instrument voldoet aan de eisen voor de betreffende toepassing. Alleen een goed meetresultaat of een kalibratierapport is daarvoor niet voldoende: ook de uitvoering, markeringen en verzegeling moeten in orde zijn.
Gebruik je het gewicht om de verkoopprijs van een product te bepalen? Dan moet je weegschaal voldoen aan de wettelijke eisen. Denk aan een slager die vlees per kilogram verkoopt of een bedrijf dat materiaal op gewicht afrekent. Die eisen blijven gelden wanneer de weegschaal in gebruik is.
Meer uitleg vind je op onze pagina over ijken, kalibreren en justeren van weegschalen.
IJken, kalibreren en justeren naast elkaar
Handeling | Wat gebeurt er? | Wat levert het op? |
Kalibreren | De uitlezing vergelijken met bekende referentiegewichten | Inzicht in de meetafwijking |
IJken of wettelijk keuren | Beoordelen of de weegschaal aan de wettelijke eisen voldoet | Een wettelijke beoordeling voor het beoogde gebruik |
Justeren | De weegschaal bijstellen | Een aangepaste afstelling, die je daarna opnieuw controleert |
Een gekalibreerde weegschaal is dus niet automatisch wettelijk gekeurd. Andersom geeft een wettelijke goedkeuring niet vanzelf alle meetgegevens die je voor jouw eigen kwaliteitscontrole wilt vastleggen.
Wanneer is justeren nodig?
Blijkt bij de kalibratie dat de afwijking groter is dan jouw proces toestaat? Dan kan justeren nodig zijn. Na het bijstellen volgt een nieuwe kalibratie om het resultaat te controleren.
Stel dat je in het voorbeeld maximaal 10 gram afwijking accepteert. De gemeten 20 gram valt daarbuiten. Na justering moet een nieuwe meting uitwijzen of de weegschaal weer binnen jouw grens blijft.
Waarom zijn ijkgewichten belangrijk?
Zonder een betrouwbare referentie kun je de afwijking van een weegschaal niet goed beoordelen. Daarom gebruik je geschikte ijkgewichten, ook wel testgewichten of massastukken genoemd.
Deze gewichten bestaan in verschillende nauwkeurigheidsklassen. De juiste keuze hangt af van de weegschaal, de gewenste meetnauwkeurigheid en de toepassing. Een gewicht voor een industriële vloerweegschaal is niet vanzelf geschikt voor een nauwkeurige laboratoriumbalans.
Hoe vaak moet je een weegschaal kalibreren?
Stimag adviseert een jaarlijkse kalibratie. Stem de controlefrequentie daarnaast af op jouw gebruik en kwaliteitseisen. Een jaarlijkse afspraak vervangt geen tussentijdse controles wanneer jouw proces die vraagt.
Tijdens een kalibratie kan de technische dienst onder meer de herhaalbaarheid, de invloed van de positie van de last en de afwijking bij verschillende belastingen onderzoeken. Zo krijg je meer inzicht dan met één los testgewicht.
Welke controle past bij jouw toepassing?
Begin bij de vraag waarvoor je de weegschaal gebruikt. Bepaalt het gewicht de verkoopprijs? Zorg dan dat het instrument aan de wettelijke eisen voldoet. Wil je daarnaast weten of je nauwkeurig genoeg weegt voor jouw productie of kwaliteitscontrole? Laat de meetprestaties vastleggen met een kalibratie.
Bij Stimag kun je terecht voor kalibratie van je weegschaal, op locatie of in Lisse. Met onze eigen technische dienst en meer dan 47 jaar ervaring helpen we je bepalen welke aanpak past bij jouw weegproces.
Twijfel je of jouw weegschaal een kalibratie of wettelijke keuring nodig heeft? Vul het contactformulier in, bel 088 422 44 10 of klik op de chatknop rechtsonder op de website.
