Je weegt hetzelfde product twee keer, maar krijgt twee verschillende meetwaarden. Of de weegschaal geeft ineens meer of minder aan dan je verwacht. Is het apparaat dan kapot?
Meestal niet. Afwijkingen ontstaan vaak door de plaatsing, de omgeving of het gebruik van de weegschaal. Ook slijtage kan na verloop van tijd invloed hebben op de meting.
We zetten vijf veelvoorkomende oorzaken voor je op een rij. Met enkele praktische controles kun je vaak snel achterhalen waar het verschil vandaan komt.
1. De weegschaal staat niet waterpas
Een weegschaal meet het best wanneer deze vlak en stabiel staat. Staat één voet niet goed op de vloer? Dan wordt de belasting niet gelijk verdeeld over de meetpunten. Dat kan zorgen voor een afwijkend of wisselend resultaat.
Dit probleem komt onder meer voor bij:
- ongelijke vloeren;
- beschadigde tegels;
- verstelbare voeten die niet goed zijn ingesteld;
- een weegschaal die na verplaatsing niet opnieuw is gecontroleerd.
Wat kun je doen?
Maak het weegplateau leeg en controleer de waterpas. Stel de voeten bij totdat de luchtbel in het midden staat. Druk daarna op elke hoek van de weegschaal. Het apparaat mag niet bewegen of kantelen.
Controleer de stand opnieuw wanneer je de weegschaal verplaatst. Ook een kleine verandering van de opstelling kan invloed hebben op het meetresultaat.
2. De ondergrond beweegt of trilt
Een vloer kan stevig lijken, maar toch een beetje meegeven. Denk aan een houten verdiepingsvloer, een losliggende vloerplaat of een metalen werkplatform.
Ook machines, heftrucks, transportbanden en dichtslaande deuren veroorzaken trillingen. Vooral bij precisiebalansen en analytische balansen kunnen kleine bewegingen al zichtbaar worden op het display.
Wat kun je doen?
Plaats de weegschaal op een vlakke, harde en stabiele ondergrond. Houd voldoende afstand van machines en andere bronnen van trillingen.
Controleer ook of:
- kabels niet aan het plateau trekken;
- leidingen of beschermranden de weegschaal niet raken;
- vuil zich niet onder of langs het plateau heeft opgehoopt;
- het product volledig vrij op het plateau staat.
Bij een vloerweegschaal kan een steen, palletrest of stuk verpakkingsmateriaal onder het plateau de meting al beïnvloeden.
3. De nulstand of tarra klopt niet
Een betrouwbare meting begint bij nul. Blijft er zonder belasting een waarde op het display staan? Dan telt de weegschaal deze waarde mee bij de volgende weging.
Ook de tarrafunctie kan voor verwarring zorgen. Met tarra trek je bijvoorbeeld het gewicht van een bak, krat of verpakking van het totale gewicht af. Staat er nog een oude tarrawaarde ingesteld? Dan lijkt het alsof de weegschaal te weinig aangeeft.
Wat kun je doen?
Haal alle producten en verpakkingen van het plateau. Controleer daarna of het display exact nul aangeeft.
Is dat niet het geval?
- Kijk of niets het plateau raakt.
- Verwijder vuil en achtergebleven materiaal.
- Controleer of een tarrawaarde actief is.
- Gebruik de nulfunctie.
- Voer de meting opnieuw uit.
Gebruik je steeds dezelfde bak of verpakking? Leg dan binnen jouw werkwijze vast wanneer medewerkers de tarrafunctie moeten gebruiken. Zo voorkom je verschillen tussen gebruikers.
4. De omgeving beïnvloedt de meting
Temperatuurwisselingen, tocht, vocht en direct zonlicht kunnen invloed hebben op een weegschaal. Hoe fijner de uitlezing, hoe sneller deze invloeden zichtbaar worden.
Een precisiebalans die tot op een fractie van een gram meet, vraagt om een rustige meetplek. Een grote industriële weegschaal is minder gevoelig, maar kan nog steeds reageren op grote temperatuurverschillen of vocht bij elektrische onderdelen.
Denk bijvoorbeeld aan een weegschaal die:
- vanuit een koude opslag in een warme productieruimte wordt geplaatst;
- naast een open buitendeur staat;
- direct onder een ventilatierooster staat;
- wordt afgespoten zonder passende beschermingsklasse;
- gedurende de dag in de volle zon komt te staan.
Wat kun je doen?
Geef de weegschaal na een grote temperatuurwisseling tijd om aan de ruimte te wennen. Plaats gevoelige apparatuur uit de buurt van ramen, deuren, verwarming en ventilatie.
Controleer daarnaast of het model geschikt is voor de ruimte waarin je het gebruikt. In een natte, stoffige of koude omgeving heb je een andere uitvoering nodig dan in een droog magazijn of laboratorium.
Bekijk het overzicht van Stimag weegschalen om te zien welke soorten weegschalen beschikbaar zijn voor verschillende werkomgevingen.
5. De weegschaal heeft onderhoud, kalibratie of justering nodig
Door gebruik en slijtage kan een weegschaal na verloop van tijd minder nauwkeurig gaan meten. Ook overbelasting, een botsing met een palletwagen of het verplaatsen van het apparaat kan gevolgen hebben voor de meetwaarde.
Bij kalibratie van een weegschaal wordt met bekende gewichten vastgesteld hoeveel de weegschaal afwijkt. De meetwaarden worden vastgelegd in een kalibratierapport.
Justeren betekent dat de instelling van de weegschaal wordt aangepast om de gemeten afwijking te verkleinen. Lees meer over het verschil tussen ijken, kalibreren en justeren.
Wat kun je doen?
Controleer de weegschaal met een geschikt testgewicht. Let daarbij op drie zaken:
- Geeft de weegschaal bij herhaling dezelfde waarde?
- Komt de waarde overeen met het bekende gewicht?
- Geeft de weegschaal op verschillende plekken van het plateau hetzelfde aan?
Gebruik een testgewicht dat past bij de nauwkeurigheid van jouw weegschaal. Voor laboratoriumweegschalen zijn andere gewichtsklassen nodig dan voor handelsweegschalen of industriële toepassingen.
Stimag levert ijkgewichten in verschillende nauwkeurigheidsklassen. Het gebruik van de verkeerde gewichtsklasse kan zelf ook tot een onjuiste beoordeling leiden. Lees daarom ook hoe je meetfouten door een verkeerd ijkgewicht voorkomt.
Laat de weegschaal nakijken wanneer de afwijking groter is dan binnen jouw proces is toegestaan. Stimag kan de kalibratie op locatie uitvoeren. De weegschaal wordt dan gecontroleerd in de ruimte waarin je deze dagelijks gebruikt.
Hoe controleer je zelf of een weegschaal afwijkt?
Met een korte test krijg je een eerste indruk van de werking.
- Maak de weegschaal schoon en leeg.
- Controleer de waterpas en de nulstand.
- Plaats een bekend testgewicht in het midden.
- Noteer de waarde.
- Haal het gewicht van het plateau.
- Wacht tot de weegschaal weer op nul staat.
- Herhaal de test minimaal drie keer.
- Test zo nodig ook de hoeken van het plateau.
Krijg je bij iedere test een andere waarde? Of wijkt de waarde steeds in dezelfde richting af? Laat de weegschaal dan controleren.
Gebruik geen willekeurig product als testgewicht. Het gewicht van een doos, zak of machineonderdeel is meestal niet nauwkeurig genoeg bekend. Met een passend ijkgewicht kun je een afwijking beter beoordelen.
Veelgestelde vragen over afwijkende weegschalen
Waarom geeft mijn weegschaal steeds een ander gewicht aan?
Wisselende meetwaarden komen vaak door een instabiele ondergrond, trillingen, een onjuiste nulstand of contact tussen het plateau en een ander voorwerp. Ook temperatuur en tocht kunnen een rol spelen.
Controleer eerst de opstelling en herhaal de meting met hetzelfde testgewicht.
Waarom geeft mijn weegschaal op een andere plek een ander gewicht aan?
De nieuwe ondergrond kan scheef, zacht of instabiel zijn. Daarnaast kan de weegschaal tijdens het verplaatsen een schok hebben gekregen.
Controleer na iedere verplaatsing de waterpas, de nulstand en de meetwaarde met een bekend gewicht.
Kan vuil onder de weegschaal een afwijking veroorzaken?
Ja. Vuil, productresten en verpakkingsmateriaal kunnen ervoor zorgen dat het plateau niet vrij beweegt. Dit zie je vaak bij vloerweegschalen, palletweegschalen en weegsystemen in productieomgevingen.
Maak de ruimte rond en onder het plateau schoon volgens de voorschriften voor jouw bedrijfsproces.
Wat is het verschil tussen kalibreren en ijken?
Bij kalibreren wordt de meetafwijking vastgesteld met bekende gewichten. Bij ijken wordt beoordeeld of een weegschaal voldoet aan de wettelijke eisen voor een bepaald gebruik. Een kalibratie betekent daarom niet automatisch dat de weegschaal ook wettelijk geijkt is.
Op de pagina Wat is ijken, kalibreren en justeren? lees je meer over deze verschillen.
Een wettelijke keuring kan onder meer nodig zijn wanneer de meetwaarde wordt gebruikt voor verkoop, het bepalen van tarieven, het bereiden van geneesmiddelen of bepaalde medische toepassingen. Stimag is een erkende weegschaalkeurder en kan adviseren welke controle bij jouw toepassing hoort.
Hoe vaak moet een weegschaal worden gekalibreerd?
Daar is geen vast antwoord op voor iedere situatie. De juiste controlefrequentie hangt onder meer af van:
- hoe vaak je de weegschaal gebruikt;
- de belasting van het apparaat;
- de omgeving;
- de vereiste nauwkeurigheid;
- de gevolgen van een verkeerde meting;
- de afspraken binnen jouw kwaliteitssysteem.
Een weegschaal die dagelijks in een drukke productieomgeving wordt gebruikt, vraagt meestal vaker om controle dan een apparaat dat enkele keren per maand wordt belast.
Lees ook waarom een regelmatige weegschaalkeuring helpt om afwijkingen op tijd te vinden.
Kan ik mijn weegschaal zelf kalibreren?
Je kunt met een geschikt testgewicht zelf een controle uitvoeren. Voor een vastgelegd kalibratierapport, een justering of een wettelijke keuring is kennis nodig van de weegschaal, de toegestane afwijkingen en de gebruikte gewichten.
Stimag gebruikt bij kalibraties gecertificeerde ijkmassa’s en kan de gemeten waarden vastleggen in een kalibratierapport.
Laat bij twijfel beoordelen welke controle bij jouw toepassing past.
Voorkom meetfouten met een vaste werkwijze
Veel afwijkingen kun je voorkomen door vóór het wegen steeds dezelfde controles uit te voeren:
- Is het plateau schoon en leeg?
- Staat de weegschaal op nul?
- Staat de weegschaal waterpas?
- Raakt niets het plateau?
- Is de meetomgeving rustig en stabiel?
- Is de maximale belasting niet overschreden?
- Is de laatste controle nog geldig?
Leg deze punten vast in een korte werkinstructie. Zo weet iedere medewerker hoe een meting moet worden uitgevoerd en verklein je de kans op fouten.
Laat jouw weegschaal controleren door Stimag
Stimag heeft meer dan 47 jaar ervaring met weegschalen en weegsystemen. Je kunt bij Stimag terecht voor advies, onderhoud, kalibratie, justering en wettelijke keuring. De eigen technische dienst en servicedienst kunnen veel werkzaamheden ook op locatie uitvoeren.
De specialisten van Stimag kijken niet alleen naar het apparaat. Zij beoordelen ook de ondergrond, de meetomgeving en het gebruik van de weegschaal.
Wijkt jouw weegschaal af of twijfel je aan de meetresultaten? Vul dan het contactformulier van Stimag in, bel 088 422 44 10 of klik op de chatknop rechtsonder op de website.